Cegła, drewno i kamień. Jak żelazny szlak i piaszczysty trakt stworzyły dawną Białołękę

Trasa spaceru (Start/Meta: PKP Warszawa-Płudy | Czas: 2,5 h)
Henryków, Wiśniewo i Płudy zawdzięczają swój rozwój kolejom. Otwarcie w 1877 r. Kolei Nadwiślańskiej i w 1900 r. Kolei Jabłonowskiej odmieniło komunikację oraz przyciągnęło nowych mieszkańców. Sprzyjały temu suche wydmy, czyste powietrze i tanie grunty. Trasa prowadzi śladami architektury, która ocalała z działań wojennych 1944 r. Ukazuje różnorodne zabudowania: drewniane wille letniskowe, murowane kamienice oraz ceglane obiekty przemysłowe i sakralne.

1. Kocie łby na ul. Wiklinowej
Przedwojenny trakt i relikt dawnego Wiśniewa. Kamienny bruk układany w piasku był tanim sposobem utwardzania dróg. To jedno z nielicznych miejsc w okolicy, gdzie zachował się historyczny bruk będący świadectwem dawnego drogownictwa.

2. Willa przy ul. Fletniowej 2
Dom z ok. 1900 r. zbudowany dla Anastazji Śmiernickiej. Powstał dzięki rozwojowi Płud po otwarciu Kolei Nadwiślańskiej. Reprezentuje styl nadświdrzański (świdermajer) z werandami i bogatą snycerką. Obiekt został starannie odrestaurowany.

3. Ulica Szynowa (12, 31, 33, 37)
Nazwa nawiązuje do przebiegających obok torów. Zachowały się tu drewniane i murowane budynki z okresu międzywojennego, w tym Willa Kazinek z 1930 r. projektu S. Filasiewicza oraz kamienice pod nr 33 i 37.

4. Kościół „Na Górce” (ul. Klasyków 21/23)
Neogotycka świątynia projektu Wacława Wędrowskiego, ufundowana przez rejenta Kiersnowskiego. Wzniesiona w latach 1908-1913 na planie krzyża łacińskiego. Ceglana bryła harmonizowała z pobliską drożdżownią. Kościół przetrwał II wojnę światową bez większych zniszczeń.

5. Dawna Drożdżownia Henrykowa (ul. Klasyków 10)
Kompleks z lat 1902-1904, gdzie stosowano nowoczesną metodę produkcji drożdży i spirytusu. Po 1955 r. działały tu zakłady Pollena-Aroma. Dziś funkcjonuje tu osiedle Aroma Park. Zachowano i odrestaurowano m.in. Gmach Główny, Willę Fabrykancką, Dom Portiera i Stary Magazyn.

Autorka propozycji trasy i zdjęć: Małgorzata Gągola
Willa przy ulicy Fletniowej, fot. Małgorzata Gągola