Warszawa na ekranie. Spacer śladami filmowych historii
Autor: Agnieszka Kuś, przewodniczka warszawska
Czy można zwiedzać Warszawę z filmem w roli przewodnika? Oczywiście! Stolica od lat przyciąga filmowców, a jej ulice, zabytkowe kamienice, pałace i nowoczesne wieżowce stają się scenerią opowieści, które oglądają widzowie na całym świecie. Warszawa potrafi zagrać dziewiętnastowieczną metropolię, miasto z czasów II wojny światowej, a także… samą siebie! Współczesną, europejską stolicę, pełną tętniących życiem restauracji, kawiarni, centrów handlowych i spokojniejszych dzielnic mieszkaniowych.
Warszawa żyje kinem
Spacerowanie po miejscach znanych z ekranu to tylko jeden ze sposobów na poznanie filmowej Warszawy. Tej jesieni warto zajrzeć także do kin – od 9 do 18 października 2026 roku odbędzie się 42. Warszawski Międzynarodowy Festiwal Filmowy. Przez dziesięć dni na widzów czeka 190 filmów z całego świata i 330 seansów, a wiele z prezentowanych produkcji będzie miało w Warszawie swoje premiery. A po seansie? Ruszamy w miasto! Spacer śladami filmowych planów to świetny sposób na odkrywanie Warszawy poza utartymi szlakami. Oto nasz subiektywny wybór filmów i seriali z ostatnich lat, które zaprowadzą Was zarówno do znanych zabytków, jak i na mniej oczywiste ulice, podwórka i zakątki miasta. A może po drodze rozpoznacie miejsce znane z ulubionego filmu?
„Pianista”. Śladami Warszawy, której już nie ma
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych filmów związanych z Warszawą jest „Pianista” Romana Polańskiego z 2002 roku. Nagrodzona trzema Oscarami produkcja opowiada autentyczną historię Władysława Szpilmana, polsko-żydowskiego pianisty, który przeżył niemiecką okupację Warszawy i Zagładę. Choć część zdjęć powstała w Niemczech, ważną rolę w odtwarzaniu wojennego miasta odegrała warszawska Praga, położona na prawym brzegu Wisły, poza historycznymi granicami getta. Spacer śladami „Pianisty” warto rozpocząć na ulicy Małej, gdzie zachowana przedwojenna zabudowa posłużyła filmowcom do odtworzenia okupowanej Warszawy. Kilka minut dalej, na Stalowej, ekipa Polańskiego zrekonstruowała kolejne fragmenty getta. W rejonie skrzyżowania z ulicą Konopacką powstała filmowa kładka, która w rzeczywistości łączyła dwie części getta ponad ulicą Chłodną, po drugiej stronie Wisły.
Filmowa Praga. Od planu zdjęciowego do miejskiego życia
Warto przedłużyć spacer i odkryć współczesną Pragę. Ulica Stalowa, z przedwojennymi kamienicami i starymi podwórkami, zachowała klimat zupełnie inny niż Śródmieście czy Wola. Od rzemieślniczych piekarni i lokalnych restauracji, przez antykwariaty, po popularne kluby i bary – to doskonałe miejsce, by połączyć odkrywanie filmowych plenerów z poznawaniem mniej oczywistego oblicza Warszawy.
„Prawdziwy ból”. Warszawa jako początek rodzinnej podróży
Co się dzieje, kiedy podróż staje się wyprawą w poszukiwaniu własnych korzeni? O tym opowiada „Prawdziwy ból” („A Real Pain”) z 2024 roku. Jesse Eisenberg i Kieran Culkin grają kuzynów, którzy przyjeżdżają ze Stanów Zjednoczonych do Polski, by poznać historię swojej rodziny i uczcić pamięć babci. Warszawskie zdjęcia realizowano m.in. na placu Krasińskich i Muranowie. Spacer śladami bohaterów można rozpocząć przy Pomniku Powstania Warszawskiego, a następnie przejść w stronę Muzeum POLIN i Pomnika Bohaterów Getta. To część miasta, w której współczesna zabudowa sąsiaduje z miejscami przypominającymi o historii dawnego getta i jego mieszkańców. A Jesse Eisenberg tej jesieni ponownie pojawi się w filmowej Warszawie. 42. Warszawski Międzynarodowy Festiwal Filmowy otworzy jego najnowszy film „Debiut”. To kolejny dobry powód, by połączyć filmowego spaceru po mieście seans w kinie.
Wielki powrót Wokulskiego i Łęckiej
Z kinowej współczesności przenieśmy się teraz do Warszawy sprzed ponad stu lat. Jesienią 2026 roku Warszawa ponownie staje się miastem Stanisława Wokulskiego i Izabeli Łęckiej – bohaterów XIX-wiecznej powieści Bolesława Prusa „Lalka”. Historia doczekała się dwóch nowych ekranizacji: serialu Pawła Maślony, dostępnego na Netflixie od 16 września oraz filmu Macieja Kawalskiego, który wchodzi do kin 30 września. To doskonała okazja, by wyruszyć na spacer śladami filmowych plenerów i odkryć Warszawę końca XIX wieku. Warto zacząć od Krakowskiego Przedmieścia, gdzie powstawały zdjęcia do tych produkcji. Ta część miasta na wiele tygodni zmieniła się w dziewiętnastowieczną metropolię, a historyczne szyldy, kostiumy i dekoracje przyciągały tłumy mieszkańców i turystów.
Warszawa jak z „Lalki”
Kolejnym przystankiem są Aleje Ujazdowskie. W Pałacyku Sobańskich pod numerem 13 kręcono sceny do kinowej „Lalki”, a zabytkowe wnętrza rezydencji zamieniły się w mieszkanie rodziny Łęckich. Stąd już niedaleko do Muzeum Łazienek Królewskich, gdzie ekipa filmowa pracowała m.in. w Ogrodzie Królewskim, Białym Domu, Teatrze Królewskim w Starej Oranżerii oraz Pałacu na Wyspie. Tutaj filmowcy nie potrzebowali wielu dekoracji – autentyczna architektura dawnej Warszawy sama stworzyła scenerię dla opowieści. Filmowy spacer warto połączyć z wizytą na wystawie „Szyk i konwenanse. Kostiumy z filmu Lalka”, na której od 16 września do 13 grudnia 2026 roku prezentowane są 32 kostiumy z najnowszej ekranizacji, w tym stroje głównych bohaterów.
Warszawa Prusa na deser. Beza Łęckiej i słodka historia miasta
A po spacerze? Czas na coś słodkiego! Bolesław Prus pisał o Warszawie jako o „najżółciejszym mieście pod słońcem”. Ten fragment powieści zainspirował historyczną warszawską cukiernię „Lukullus” do przygotowania specjalnej oprawy swoich słodkości z okazji premiery nowej adaptacji filmowej. Na żółtych pudełkach zaprojektowanych przez ilustratorkę Magdę Kołejdę pojawiły się miejsca związane z powieścią i jej bohaterami: Pałac na Wyspie, Stara Oranżeria, Hotel Europejski, kamienica Józefa Grodzickiego przy Krakowskim Przedmieściu 7 oraz kamienice Starego Miasta. Warszawa Prusa została więc dosłownie zamknięta w pudełku!
Z okazji premiery filmu Lukullus przygotował również limitowaną Bezę Łęckiej – chrupiącą francuską bezę w kształcie muszelki, wypełnioną kremem z cytryn i werbeny cytrynowej oraz domową konfiturą z czerwonych porzeczek. Ciastko debiutuje 19 września i pozostanie w ofercie cukierni do października. Jest tylko jedna zasada: jemy je łyżeczką! To wyjątkowo apetyczny sposób na zakończenie spaceru po filmowej i literackiej Warszawie.
Chopin i Skłodowska-Curie. Warszawa wielkich talentów
Warszawa to miasto, w którym zaczęły się historie dwojga Polaków znanych na całym świecie. Choć filmowe biografie Fryderyka Chopina i Marii Skłodowskiej-Curie powstawały głównie poza stolicą, ich śladami warto wybrać się na spacer po prawdziwej Warszawie. Film „Chopin, Chopin!” Michała Kwiecińskiego z 2025 roku przedstawia kompozytora jako młodego artystę podbijającego paryskie salony. Zdjęcia realizowano m.in. w Łodzi, Pszczynie, Żaganiu, Bordeaux i na Majorce. W Warszawie warto natomiast wyruszyć śladami prawdziwego Chopina i poszukać grających ławeczek ustawionych w miejscach związanych z jego życiem. To doskonały sposób na odkrywanie muzycznej historii miasta podczas spaceru.
Życie i odkrycia Marii Skłodowskiej-Curie przybliżają dwa filmy: „Skłodowska” („Radioactive”) z 2019 roku, z Rosamund Pike w roli głównej, oraz „Maria Skłodowska-Curie” z 2016 roku, z Karoliną Gruszką. Zdjęcia do pierwszego realizowano głównie na Węgrzech i w Hiszpanii, natomiast drugi powstawał również w Warszawie, choć koncentruje się na życiu i karierze noblistki we Francji. Spacer jej śladami warto rozpocząć przy ulicy Freta 16, gdzie w domu rodzinnym uczonej mieści się dziś Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie. Przed spacerem warto również pobrać ze strony go2warsaw broszurę poświęconą miejscom związanym z noblistką.
Współczesna Warszawa. Miasto, które gra samo siebie
Filmowa Warszawa to nie tylko historyczne kostiumy i zabytkowe pałace. Współczesna stolica coraz częściej pojawia się na ekranie jako miasto młodych ludzi, kawiarni, restauracji i wielkomiejskich przygód. W serialu Netflixa „Sexify” (2021–2023) można rozpoznać m.in. wnętrza Szkoły Głównej Handlowej na Mokotowie, gdzie kręcono sceny uniwersyteckich wykładów. Warto zajrzeć do głównego gmachu uczelni przy alei Niepodległości 162, słynnego warszawskiego przykładu architektury modernistycznej z elementami art. deco.
Z kolei „Warszawianka” (2023), serial dostępny na SkyShowtime, zabiera widzów w świat stołecznych restauracji, barów i nocnego życia. Jego bohater, grany przez Borysa Szyca pisarz i miłośnik wielkomiejskich przygód, przemierza Warszawę, a wraz z nim odkrywamy autentyczne filmowe plenery: bulwary wiślane, okolice Pałacu Kultury i Nauki, kawiarnie i kluby na Powiślu i przy placu Zbawiciela. To gotowy pomysł na spacer po współczesnej Warszawie: od porannej kawy na Powiślu, przez bulwary wiślane i Śródmieście, aż po wieczór na placu Zbawiciela, jednym z popularnych miejsc spotkań warszawiaków.
A teraz czas na własny filmowy spacer!
Warszawa potrafi zaskoczyć nawet tych, którzy odwiedzali ją już wiele razy. Wystarczy spojrzeć na znajome ulice przez pryzmat filmowych historii, aby odkryć zupełnie nowe oblicze miasta. Można spacerować po Krakowskim Przedmieściu, gdzie odtworzono świat „Lalki”, odnaleźć na Pradze plenery „Pianisty”, odwiedzić miejsca znane z „Prawdziwego bólu” albo usiąść przy kawie w lokalu, w którym powstawały sceny „Warszawianki”. Jeśli macie ochotę odkrywać również starsze produkcje związane ze stolicą, warto sięgnąć po książkę Jerzego S. Majewskiego „Warszawa w filmie. Spacerownik” z 2016 roku (po polsku). To przewodnik po znanych i mniej oczywistych miejscach związanych z historią warszawskiego kina.